Droominterview Peter R. niet in Libelle

Daar dook hij dit weekend dan opeens weer op. Na een publiciteitsluwe periode. De actualiteit van twee moordzaken noopte diverse journalistieke media echter Peter R. de Vries naar diens visie en duiding te vragen. Vrijdag bleek hij de aangewezen gesprekspartner aan de tafel van Pauw&Witteman bij de vrijspraak van Ron P. in de zaak Anneke van der Stap. Zaterdag mocht het nieuws van het grootschalige DNA-onderzoek naar de moordenaar van Marianne Vaatstra evenmin aan hem voorbij gaan. De laatste keer dat ik hem zag en sprak was tijdens het Grote Interviewgala in Amsterdam.
Peter R. de Vries liet zich destijds in de Stadsschouwburg bevragen over het thema “Droominterview” en gaf telkens en terloops tips & trics voor de grote schare interviewers die zich in het Marnixtrappenhuis aaneen schaarde. Hoogstandje was uiteraard het briefje met vragen die De Vries voorafgaand van het tafeltje ter plekke had opgedist. Hij troefde Job de Haan daarmee af toen die hem vroeg hoe je je goed op een interview voorbereidt. “Door op tijd te zijn en en je ogen goed de kost te geven”, antwoordde Peter en hield het papiertje met gestrekte arm in de lucht. Zelden zag ik het woord ‘triomfantelijk’ zo treffend verbeeld.

Droominterview(s)
Peters droominterview bleken er twee te zijn: die met Frans Meijer in Paraguay en Charlie da Silva in Chili. Eerstgenoemde dook Peter tien jaar na de ontvoering van biermagnaat Freddy Heineken op – ver van (én uit) de Nederlandse gevangenis. Het interview met de tweede leidde uiteindelijk tot een unieke gebeurtenis in Nederland; de regering diende geen toestemmingswet voor het huwelijk tussen Mabel Wisse Smit en Prins Johan Friso van Oranje-Nassau en sindsdien maakt de broer van Willem-Alexander geen deel meer uit van het Koninklijk Huis. Tja, zo’n vraaggesprekje doet er dan wel toe …
Zo’n journalist vraag je dus met recht hoe je het droominterview realiseert. “Je moet natuurlijk je huiswerk hebben gedaan”, opende De Vries nog cliché, “dan gaat het bijna vanzelf. Natuurlijk moet je ook bepaalde kwaliteiten bezitten, maar met een portie gezond verstand kom je heel ver. Luisteren is belangrijk; je moet het verhaal van iemand willen, echt wíllen, horen. Interviewen is opbouwen, is kansen afwachten, prikkelen, verbaal omsingelen.”

Onverschrokkenheid
“En natuurlijk moet je in mijn vak een bepaalde onverschrokkenheid bezitten. Anders moet je maar bij de Libelle gaan werken. Ik geef toe dat ik in de afgelopen 35 jaar best wel eens over de grens ben gegaan en sommigen te streng heb aangepakt. Maar anderen heb ik daarentegen met hun daden laten wegkomen.”
Hiermee geraakt Peter R. de Vries op het pad van de journalistieke (interview)ethiek. Heeft hij een boven- dan wel ondergrens? “Nou, je moet je natuurlijk gewoon aan de wet houden. Niet inbreken, niet omkopen bijvoorbeeld.” O? In het geval van Patrick van der Eem (de ‘interviewende’ chauffeur van Joran van der Sloot) dan?, riposteerde De Haan. “Die is gewoon betaald omdat hij een paar weken achtereen voor mij heeft gewerkt. Net zoals ik de cameraman betaal. Nee, ik word geregeld gebeld door mensen die in ruil voor belangrijke informatie geld willen hebben. Dan hang ik altijd schaterend op.”

Terwijl het vraaggesprek over de professionaliteit van (journalistieke) interviewers gaat, laat Peter desgevraagd ontvallen dat hij niet altijd te spreken is over de woordvoerders aan de kant van politie en justitie. “Ja, dat is soms tenenkrommend. Ik zet zeker vraagtekens bij de manier waarop sommige hun beroep uitvoeren.” Vanavond zag ik één hunner pioniers heftig reageren op de gastrol van Willem Holleeder in het NTR-programma “College Tour”. Nóg een Heineken-kidnapper. Wedden dat ze Peters mening weer gaan peilen.Image

Advertisements
Posted in Interviewen, Interviewgala | Leave a comment

Interviewers dromen tijdens tweede Grote Gala

De vergelijking met een goed gevulde, rijk gesorteerde snoepjespot in de klassieke kruidenierstijd kon Het Grote Interviewgala moeiteloos doorstaan. Uit een keur aan exquise lekkernijnen was het kiezen pijnlijk. En de meest bekende blikvangers bleken zowaar ‘aanraakbaar’.
Terwijl notabelen, ondernemers en andere professionals al eeuwen congresseren was dit pas de tweede editie van het gala. Misschien wel omdat – zoals initiator en inspirator Frénk van der Linden zijn openingswoord afsloot – “Interviewen een moeilijk vak is, maar geïnterviewd wórden veel moeilijker …

Adriaan van Dis zette op zijn eigen()wijze de toon als ‘keynote-speaker’ in de Grote Zaal. Paraat zittend op een rode canapé veerde hij – niet van enige humor gespeend – terug en attaqueerde met zijn antwoorden de (telefonische) vragen van vooraanstaande collegae.
Thijs van den Brink, Paul Witteman en bijvoorbeeld Matthijs van Nieuwkerk. Die vroeg of hij na het memorabele TV-interview met Annie Cohen-Solal (nog nooit een vraaggesprek zo zien transformeren in een zinnenprikkelende lentebalts voor twee …) het ledikant had gedeeld. Mieke van der Weij ergerde zich een beetje aan het “jij”en “jou” in interviews en Renate Dorrestein vroeg Van Dis of hij ook vond dat Het Interview “aan de verkeerde kant van de voedselketen is beland.”
Opmerkelijk was nog wel de uitspraak van de erudiete vakman dat hij altijd acteert als vragensteller: “Je stelt de vraag als interviewer; en niet als jezelf!”

Droominterview
Slot van de centrale aftrap bestond uit een interview van Giel Beelen via Twitter. Iedereen stelde via #GiGGiel vragen aan de 3FM-radiomaker. Vervolgens vlogen alle professionele (en minder professionele; zoals vele studenten) vragenstellers uit naar de diverse zalen van de Amsterdamse Stadsschouwburg voor de uiteenlopende uitwerking van het thema ‘Droominterview’.
Bijvoorbeeld over het waarheidsgehalte ervan. De voorbereiding, de redactie, non-stop masterclasses, Tactiek&Tips van Peter R. de Vries en zowaar een reeks van ‘Blind Dates’ met een interviewer naar wens!

En zo consumeerde iedereen (sommige letterlijk drie uur in de Rotondebar) naar eigen wens zijn of haar favoriete vakhapjes. Toen het gala al uitliep en menigeen via het Leidscheplein huiswaarts ging, bood de Grote Zaal nog de uitreiking van De Luis 2011; het beste Nederlandse interview. Dit keer ging de prijs naar Pauw & Witteman voor de uitzending met Mauro Manuel en Henk Bleker.
Toen Ad Fransen daarna in ‘La Grande Parade’ probeerde het record te breken van meer dan 100x zeggen “Karakter kun je niet neuken” binnen één speech, hield ik voor gezien. Voor ons project Ïnterviewen & sociale Media” had ik voldoende getweet, notities voor blogs gemaakt en voor ons YouTube-kanaal diverse interviewers geïnterviewd: Adriaan van Dis, Hanneke Groenteman, Jurgen van den Berg, Giel Beelen, Peter R. de Vries en Peter van der Vorst. Het liep tegen middernacht en het Groninger land wenkte.

Derk Eimers

Posted in Interviewen, Interviewgala | Leave a comment

Tweede Grote Interviewgala: crème de la crème van ‘s lands interviewers over ‘Het Droominterview’

De eerste editie van Het Grote Interviewgala, begin vorig jaar was een overweldigend succes. Wouter Bos gaf een lezing,Matthijs van Nieuwkerk sprak over het ambacht, en vrijwel alle grote Nederlandse interviewers verleenden op één of andere manier hun medewerking. De Stadsschouwburg was volledig uitverkocht en werd bevolkt door journalisten, studenten, lezers, luisteraars en kijkers. Alle reden voor een reprise, 28 maart 2012 van 19.30 tot 23.30 uur.

De tweede editie van Het Grote Interviewgala heeft als thema ‘Het Droominterview’. Initiatiefnemer Frénk van der Lindenopent het gala in de grote zaal, samen met Adriaan van Dis, over interviewen en geïnterviewd worden. Daarna volgen in verschillende zalen masterclasses, voordrachten, debatten, workshops en droominterviews: onder anderen Giel Beelenen Mart Smeets ondervragen een gesprekspartner met wie zij altijd al eens van gedachten wilden wisselen.

Wat is een droominterview? Hoe breng je het tot stand? Wat is de beste voorbereiding? Op welke wijze krijg je de man of vrouw tegenover je werkelijk aan de praat? Hoe kan de droom soms uitdraaien op een nachtmerrie? En hoe perfect ook: hoeveel ‘waarheid’ zit er in een interview? Daarover, en over nog veel meer, gaat het op het tweede Grote Interviewgala.

Niet alleen bekende journalisten als Antoinette Hertsenberg, Lara Rense, Marc van der Linden, Pieter Jan Hagens, Zarayda Groenhart en Hanneke Groenteman nemen deel. Studenten journalistiek krijgen de kans hun droominterview te maken, waarna de jonge honden worden beoordeeld door oude meesters.

Aan het eind van het programma keert iedereen terug naar de grote zaal, om een parade van interviewers bij te wonen die uit de school zullen klappen over hun gelukte en mislukte droominterviews. Journalisten én hun ‘slachtoffers’ geven een kijkje in de keuken.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Clairy versus Paul

Het is een leuk concept. Interviewer en interview-kandidaat geven van tevoren aan waar ze het wel en niet over willen hebben. Ze zeggen dat niet tegen elkaar maar schrijven het op, stoppen dat in een envelop, en maken elkaars envelop pas open als het interview bijna voorbij is. De toehoorders krijgen voor aanvang van het gesprek wél te horen wat beide partijen van het interview verwachten.

Clairy Polak en Paul de Leeuw mochten het spits afbijten, afgelopen dinsdag in De Rode Hoed. Polak hoopte dat Paul de Leeuw openhartig zou zijn en zich niet zou inhouden uit angst dat journalisten in de zaal met zijn uitspraken aan de haal zouden gaan. De Leeuw hoopte dat het meer een gesprek dan een interview zou worden, en dat Polak ook iets van zichzelf zou laten zien. Dat kregen de toeschouwers niet van henzelf te horen, maar van een anonieme omroeper door een luidspreker terwijl Polak en De Leeuw ver in de catacomben van het gebouw zaten te wachten. Jammer, deze onpersoonlijke introductie.

Toen ging het interview van start. Polaks eerste vraag: ‘Wat deed jij in de Ridderzaal vandaag?’ Er ontspon zich een gesprek dat aanvankelijk soepel verliep. De Leeuw was allesbehalve op zijn qui-vive en had de lachers op zijn hand. Polak was zichtbaar nerveus maar wist het gesprek goed te leiden. Toch sloeg ze een paar keer de plank mis: ze haalde programma’s van De Leeuw door elkaar, wist niet meer wanneer hij nou Landmark had gedaan – het wekte de indruk dat ze niet op en top was voorbereid. Naarmate het gesprek vorderde, leek er ook wat spanning te ontstaan. Polak stelde een paar vragen die duidelijk de irritatie van De Leeuw opwekten. Bovendien leek ze meer en meer haar eigen onderwerpenlijstje af te vinken, ging ze niet altijd door op iets wat De Leeuw zei. Pas toen De Leeuw omstandig begon te vertellen over de maaltijd die hem en zijn gezin was voorgezet in het slechtste hotel ever, kwam er weer wat lucht in het gesprek.

De Leeuw intussen probeerde Polak uit te dagen door haar ook vragen te stellen. Daar ging ze niet op in: ‘Hé, de afspraak was dat ik jou zou interviewen.’ De Leeuw liet het er al snel bij zitten. Alles bij elkaar werd het interview dus minder het gelijkwaardige gesprek dat De Leeuw voor ogen stond. Omgekeerd wist Polak De Leeuw heel wat openhartige uitspraken te ontlokken. Hoewel Polak beslist wel eens betere interviews heeft gedaan, mag ze toch tevreden zijn over wat ze uiteindelijk allemaal naar boven wist te halen.

Iris Dijkstra
http://www.irisdijkstra.nl

Posted in Sub rosa in De Rode Hoed | Tagged , , , | 1 Comment

PROLONGATIE HET GROTE INTERVIEWGALA IN 2012

Wegens het overweldigende succes van de eerste editie begin dit jaar hebben de Stadsschouwburg Amsterdam en initiatiefnemer Frénk van der Linden besloten om op 28 maart 2012 voor de tweede maal Het Grote Interviewgala te houden. Deze tweede editie over de kunst van het vraaggesprek staat in het teken van ‘Droomgesprekken’.

Tijdens de aflevering van 2012 krijgen tal van interviewers de kans om het vraaggesprek van hun dromen te maken. Soms staat een onwillige chef een interview in de weg, een andere keer blijkt de verlangde gesprekspartner voortdurend verhinderd, betreft het een interview waaraan een journalist niet toekomt omdat het niet op zijn vakgebied ligt, of wordt het vraaggesprek op een andere manier gedwarsboomd.
Ook studenten journalistiek komen op Het Grote Interviewgala 2012 aan hun trekken. Voor de meeste interviewers in opleiding is het normaal gesproken onhaalbaar om uitgebreid met een BN’er van gedachten te wisselen. In de Stadsschouwburg zal het op 28 maart allemaal anders zijn. Na ieder vraaggesprek volgt een kritische evaluatie door collega-studenten, gevestigde nterviewers en publiek, zodat het effect van één grote masterclass in de Stadsschouwburg ontstaat.
Op Het Grote Interviewgala zal ditmaal ook bekend worden gemaakt welke journalist De Luis 2011 krijgt. De Luis is de jaarlijkse prijs voor het beste interview, geïnitieerd door de Fontys Hogeschool voor Journalistiek in Tilburg.
Begin dit jaar werd in het kader van Expanding Theatre voor de eerste keer Het Grote Interviewgala georganiseerd, zoals dit jaar ook mede gesteund door de Nederlandse Vereniging van Journalisten. Vrijwel alle grote Nederlandse interviewers verleenden hun medewerking aan deze avond vol debatten en sessies over het vraaggesprek: van Paul Witteman tot Frits Wester, van Andries Knevel tot Wilfried de Jong, van Twan Huys tot Coen Verbraak. Wouter Bos verzorgde als ‘interview-ervaringsdeskunidge’ de openingslezing. Ook was er een gedachtenwisseling over het vak met Matthijs van Nieuwkerk. De Stadsschouwburg was volledig uitverkocht en werd bevolkt door journalisten, lezers, luisteraars, kijkers en studenten.

Het Grote Interviewgala is een programma in het kader van Expanding Theatre. Met Expanding Theatre plaatst de Stadsschouwburg zich middenin de actualiteit. We verkennen de grenzen van het theater en halen politiek, maatschappelijk debat, beeldende kunst, film en nieuwe media de schouwburg binnen.

Posted in Uncategorized | Tagged , , | Leave a comment

Valse herinneringen

Door: Freerk Teunissen (www.bureauteunissen.nl)

Het menselijk geheugen is hogelijk onbetrouwbaar. Dat bewees Elisabeth Loftus al in 1974 en Freerk Teunissen liet het zien tijdens het interviewgala in de Amsterdamse Stadsschouwburg in 2011.

Hoe kan het dat de ene helft van de bezoekers in de Amsterdamse Stadsschouwburg zich meer klappen herinnerden dan de andere helft? Terwijl ze toch naar hetzelfde televisiefragment hadden gekeken.

Elisabeth Loftus deed in de jaren ‘70 onderzoek naar de invloed van taal op het geheugen en naar valse herinneringen. Haar experimenten en haar boek Eyewitness Testimony kregen een soort iconische waarde. Het is het begin geweest van een indrukwekkende reeks proeven naar de betrouwbaarheid van ooggetuigen.

In een van haar beroemde onderzoeken liet Loftus proefpersonen kijken naar een filmpje van twee op elkaar botsende auto’s. Daarna kregen de proefpersonen de vraag: hoe hard reden de auto’s? Maar de vraag was telkens anders geformuleerd. Sommigen kregen de vraag hoe hard de auto’s reden toen ze contact maakten, anderen de vraag hoe hard ze reden toen ze tegen elkaar opbotsten en weer anderen hoe hard ze reden toen ze tegen elkaar aan knalden.

De uitkomst van het experiment uit 1974 baarde opzien. Als het woord ‘contact’ was gebruikt dan schatten de proefpersonen gemiddeld in dat de auto’s 48 km per uur reden. Als gevraagd werd: ‘About how fast were the going when they smashed into each other?’ bedroeg de snelheid 62 km per uur.

Tijdens het interviewgala in de stadsschouwburg hebben we het Loftus-experiment herhaald. Bezoekers kregen aan het begin van de avond een fragment te zien van de talkshow van Karel van de Graaf. Tijdens de uitzending, oorspronkelijk uitgezonden op 3 december 1984, raken enkele gasten verwikkeld in een handgemeen. Na afloop kregen de bezoekers in de stadsschouwburg een formulier. Sommigen kregen een formulier waarin het ging over een vechtpartij, schoten en geweld. Anderen kregen neutralere beschrijvingen.

Later op de avond hebben we bezoekers gevraagd hoe lang het fragment volgens hen had geduurd en hoeveel klappen ze hadden gezien. De uitkomst bevestigde de hypothese van Loftus. De bezoekers die suggestieve informatie en vragen hadden gekregen over geweld en schoten herinnerden zich meer klappen en dachten dat het fragment langer had geduurd. Ze herinnerden zich gemiddeld 5,24 klappen (de andere groep herinnerde zich 4,75 klappen) en ze dachten gemiddeld dat het fragment 40 seconden langer had geduurd.

Aantal klappen Geschatte duur in seconden
Neutrale informatie 4,75 140
Suggestieve informatie 5,25 180

Het onderzoek van Loftus is om drie redenen ontzettend belangrijk voor journalisten. Ten eerste is het belangrijk om te weten dat ons geheugen kan veranderen. Stel dat een journalist vlak na een busongeluk passagiers interviewt en bij zijn vragen de geïnterviewden een beetje wil helpen door ze wat meer sturende vragen te stellen. Stel dat hij bijvoorbeeld vraagt: Wilde de chauffeur misschien uitwijken voor een egel? Dan kan het gebeuren dat een passagier die informatie als het ware incorporeert in zijn geheugen en drie maanden later een echte herinnering heeft van een egel die over de weg wandelt.

Ten tweede is het belangrijk dat oprechtheid geen garantie is voor de betrouwbaarheid van een herinnering. Voor mijn boek Het journalistieke interview uit 2008 heb ik veel journalisten gesproken en ik vroeg vaak hoe ze weten of een bron naar waarheid antwoordt. Ze zeggen allemaal dat ze dat aanvoelen. Maar dat aanvoelen gaat uit van de hypothese dat degene die de herinnering heeft het onderscheid kan maken tussen een valse herinnering en een ‘echte’ herinnering. En daar zit het probleem. Loftus leert ons dat een valse herinnering heel echt kan voelen. Een valse herinnering kan net zo echt zijn als een niet-valse herinnering.

Ten derde kunnen suggestieve vragen herinneringen veranderen. Als we praten over gebeurtenissen, over ervaringen, over herinneringen, dan kan dat de herinnering beïnvloeden. Overigens is het belangrijk dit te nuanceren.  Het omgekeerde is niet zo: het is niet zo dat suggestieve vragen per definitie de herinnering veranderen.

In de rechtspraak en bij politie en justitie hebben de bevindingen van Loftus al lang geleden geleid tot grote veranderingen. In de journalistiek nog niet.

Posted in Interviewgala, Onderzoek Interviewen | Leave a comment

Masterclass Interviewgala: volop vaart, veel te vluchtig

Eén van de meest populaire programmaonderdelen voor studenten(interviewers) was uiteraard de Masterclass van Het Grote Interviewgala. Opzet: drie studenten van verschillende journalistieke opleidingen (SvJ HUtrecht, Fontys Tilburg en Windesheim Zwolle) mogen in zes minuten drie prominente Nederlandse interviewers bevragen over hun specialisme; “De kracht en zwakte van …

De drie specifieke onderwerpen:  … het marathoninterview (Djoeke Veeninga), … het onderzoeksinterview (Jeroen Smit) alsmede “De kracht en zwakte van het diepte-interview” (Coen Verbraak).

Vanwege de zes minuten interviewtijd; de setting van podium en – beoordelend – publiek alsmede de directe/strakke gespreksleiding van Paul van Liempt bleek de sessie in elk geval onderhoudend, Jammer genoeg was het voor de toehoorders minder leerzaam dan voor de interviewers.

BEWONDERENSWAARDIG
Wat mij betreft, en blijkens het kletterende applaus, mocht Stefan ten Teije zich de beste van het trio noemen; zonder dat het overigens om een competitie ging. Dat verdiende hij onder meer door de wijze waarop hij zich bij de start van het interview herstelde van een onjuiste vooronderstelling. Met zelfspot, relativeringsvermogen en evenzeer zelfvertrouwen manoeuvreerde hij zich bewonderenswaardig vanuit een verloren positie terug naar een leidende. Hij interviewde Jeroen Smit door ‘mee te dansen’. Stefan heeft een leuke, maar ook scherpe manier van vragen stellen en oogt daarbij fris en enthousiast.
Terecht kreeg hij als terugkoppeling dat hij elke vraag met “Maar ….” begint. Impliceert een ‘gevecht’ zonder noodzakelijke aanleiding. En nog een prachtige les van Smit: “Ik probeer iedere ontmoeting in te gaan tussen vertrouwen en wantrouwen. Doordat ik er in slaag mijn gesprekspartners daarvan te overtuigen, krijg ik meerdere kanten van het verhaal te horen. Voorwaarde is uiteraard wél dat iedereen dan meedoet. Maar door die basisvoorwaarde lukt dat eigenlijk altijd.”

STILTE
Quirinus Martijn kon uiteraard geen ‘marathon’interview in zes minuten afraffelen bij Djoeke Veeninga, maar het lukte hem evenmin met Veeninga (figuurlijk) ‘in gesprek te geraken’. Niet de minst belangrijkste voorwaarde voor een interview …
Nog een paar tips: Overval mensen niet met vragen als ‘Wat is je beste/mooiste/belangrijkste …’ Stel een ‘overbruggingsvraagje’ om mensen niet te laten dichtklappen.
Gebruik stilte! (“Stilte is de witregel in een geschreven tekst …”) 1] om het bij de ander te laten binnenkomen 2] om hem/haar te laten nadenken 3] om de spanning te duiden. Maar gebruik de stilte NOOIT als techniekje! Dan werkt het niet.

CONFRONTEREND
De laatste ‘class‘ ging tussen Bram Bartels en Coen Verbraak over ‘Kijken in de ziel’. Bram vond zichzelf (zo scheen mij) belangrijker dan zijn gast. Dat straft een routinier als Verbraak direct af door het interview helemaal over te nemen. Coen vroeg, Bram antwoordde. Vermakelijk, maar eigenlijk niet de bedoeling.
Een rake vraag was natuurlijk welke strafpleiter Verbraak belt als hij in het gevang komt. Maar de geïnterviewde had inmiddels het nodige van zijn juristen geleerd en draaide slim om de hete …
Nog een slottip van de meesterinterviewer aan Bartels: “Verschuil je niet achter anderen (citaten) als je mij wilt confronteren. Neem die verantwoordelijkheid zelf. Het is doortastender en harder.”

Posted in Interviewgala | Tagged , , , , | Leave a comment